Home AEC news

ประชาคม ความมั่นคงอาเซียน

พิมพ์

ประชาคม
ความมั่นคงอาเซียน

     ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community) ประกอบด้วย 3 ประชาคม คือ ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) ประชาคมความมั่นคง (ASEAN Security Community) และประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน (ASEAN Socio-Cultural Community) ในจำนวน 3 ประชาคมคนส่วนใหญ่จะรู้จักประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) ส่วนอีก 2 ประชาคมคนมักจะไม่ค่อยได้นึกถึงหรือมีการรับรู้ในระดับต่ำโดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาคมความมั่นคงอาเซียน
     การรวมตัวของประเทศสมาชิกอาเซียนมี 3 มิติ คือ มิติทางเศรษฐกิจ มิติทางสังคมและวัฒนธรรม และมิติทางการเมือง นั่นคือการรวมตัวในกรอบของประชาคมความมั่นคงอาเซียน
     ในกรอบของประชาคมความมั่นคงอาเซียนนั้น ประเด็นสำคัญคือ การส่งเสริมความร่วมมือในประเด็นทางด้านการเมืองและความมั่นคง โดยมีเป้าหมายจะส่งเสริมเสถียรภาพ ความมั่นคงและสันติภาพภายในภูมิภาคอาเซียนและในกรอบใหญ่คือ เอเชีย นอกจากนั้นภายในกรอบดังกล่าวประเด็นความร่วมมือที่สำคัญคือ การส่งเสริมการเคารพสิทธิมนุษยชนถึงกับมีการตกลงในกฎบัตรที่ว่าด้วยการเคารพสิทธิมนุษยชนในทางทฤษฎี  อย่างไรก็ตามในทางปฏิบัติประเด็นการเคารพสิทธิมนุษยชนของประเทศสมาชิกอาเซียนยังมีความแตกต่างไปตามกรอบของการพัฒนาทางเศรษฐกิจและการเมืองของแต่ละประเทศ และโดยรวมประเด็นการเคารพสิทธิมนุษยชนของกลุ่มประเทศอาเซียนยังเป็นประเด็นที่พัฒนาในขอบเขตที่จำกัดมาก เนื่องจากประเทศอาเซียนเกือบทั้งหมดยกเว้นสิงคโปร์ยังจัดเป็นประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งการรับรู้เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนยังมีขอบเขตจำกัดอีกทั้งหลายประเทศยังไม่เป็นประชาธิปไตยเต็มรูปแบบ บางประเทศยังเป็นคอมมิวนิสต์ เช่น เวียดนามและอีกหลายประเทศแม้จะดูผิวเผินเป็นประชาธิปไตยเสรีนิยมแต่เมื่อพิจารณาอย่างแท้จริงยังเป็นเผด็จการเสียงข้างมาก เช่น ไทยและกัมพูชา และแม้แต่มาเลเซียและสิงคโปร์ก็ยังเป็นระบบการเมืองที่จำกัดสิทธิเสรีภาพอย่างเห็นได้ชัด
     อย่างไรก็ตาม ประเด็นความร่วมมือในกรอบอาเซียนว่าด้วยความมั่นคงในสาระสำคัญนั้นพัฒนาการดังกล่าวคงจะไปไม่ได้ไกลและมีขอบเขตที่จำกัดมาก ในกรอบประชาคมความมั่นคงโดยทั่วไปนั้นองค์ประกอบที่สำคัญคือ การประสานนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงร่วมกัน ซึ่งสหภาพยุโรปได้พัฒนาไปได้ในระดับหนึ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งนับตั้งแต่การทำข้อตกลงในสนธิสัญญามาสทริชต์ที่มีผลบังคับตั้งแต่ ค.ศ. 1993 นั้น การประสานนโยบายด้านต่างประเทศและความมั่นคงถือเป็น 1 ใน 3 เสาหลักและหลังจากนั้นการประสานนโยบายต่างประเทศและความมั่นคงของสหภาพยุโรปแม้ว่าจะมีความก้าวหน้าในระดับหนึ่ง แต่ลึกๆ แล้วประเทศสมาชิกยังมีความแตกต่างกันโดยแยกเป็นกลุ่มประเทศที่ต้องการผูกพันด้านความมั่นคงกับสหรัฐอเมริกาในกรอบนาโต้โดยมีอังกฤษเป็นประเทศหลัก ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งแม้จะมีความผูกพันกับนาโต้และสหรัฐอเมริกาแต่ก็ต้องการความเป็นหนึ่งเดียวในกรอบของยุโรปเพื่อถ่วงดุลอำนาจสหรัฐอเมริกาในกรอบนาโต้ กลุ่มนี้มีฝรั่งเศสเป็นแกนนำ
     ตัวอย่างเกี่ยวกับการประสานนโยบายความมั่นคงในกรอบสหภาพยุโรปสามารถอธิบายถึงปัญหาในการรวมกลุ่มของประเทศสมาชิกอาเซียนในกรอบของประชาคมความมั่นคงอาเซียนได้เป็นอย่างดี ในจำนวน 10 ประเทศสมาชิกอาเซียน เราจะเห็นว่าทัศนคติหรือนโยบายที่เกี่ยวกับความมั่นคงยังมีความแตกต่างกันมากและยากจะประสานกันได้ ซึ่งความแตกต่างนั้นตั้งอยู่บนพื้นฐานของภูมิรัฐศาสตร์แยกได้เป็น 2 กลุ่มหลักๆ คือ กลุ่มแรกเป็นประเทศที่มีเขตแดนโดยเฉพาะทางทะเลที่ยังเป็นประเด็นข้อโต้แย้งกับจีนกลุ่มนี้ประกอบด้วย บรูไน ฟิลิปปินส์ เวียดนาม และมาเลเซีย ซึ่งกลุ่มนี้โดยธรรมชาติย่อมไม่ไว้ใจจีนอยู่แล้ว  อีกทั้งระยะหลังจีนได้แสดงท่าทีแข็งกร้าวในการแสดงความเป็นเจ้าของพื้นที่ข้อพิพาทอย่างชัดเจน พัฒนาการทางทหารและอาวุธที่แสดงถึงพลังทางการทหารจากการที่จีนเพิ่มค่าใช้จ่ายทางด้านอาวุธและทหารเพื่อแสดงแสนยานุภาพทางการเมืองสอดคล้องกับการแสดงแสนยานุภาพทางเศรษฐกิจ ท่าทีดังกล่าวจึงเพิ่มเชื้อความไม่ไว้วางใจในกลุ่มประเทศทั้ง 4 ที่กล่าวถึง บางประเทศแม้จะไม่มีเขตแดนที่พิพาทกับจีนแต่ก็มีแนวนโยบายต่างประเทศที่เน้นความสัมพันธ์กับสหรัฐอเมริกามากกว่าโดยเห็นความจำเป็นให้สหรัฐอเมริกามาถ่วงดุลจีน สิงคโปร์คือหนึ่งในกลุ่มประเทศดังกล่าว ไทยเองแม้จะมีความผูกพันทางเศรษฐกิจกับจีนอย่างแนบแน่นจะเห็นได้ว่าจีนเป็นประเทศส่งออกอันดับหนึ่งของไทยโดยมีสัดส่วนร้อยละ 12 แต่ขณะเดียวกันไทยก็มีความผูกพันทางการทหารกับสหรัฐอเมริกาตั้งแต่สมัยสงครามเย็นโดยข้อตกลง "ถนัด – รัสก์" ยังคงมีผลบังคับในการให้ไทยและสหรัฐอเมริกาอยู่ในกรอบ "การป้องกันร่วมกัน" (Common Defense) ซึ่งมีภาระผูกพันให้ความช่วยเหลือทางทหารต่อกันเมื่อมีภัยคุกคามจากประเทศที่ 3 ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งกัมพูชามีความผูกพันทางเศรษฐกิจกับจีนอย่างใกล้ชิดอีกทั้งยังมีแนวนโยบายสอดคล้องกับจีน ในการประชุมสุดยอดประเทศอาเซียนที่กัมพูชาเมื่อปีที่แล้ว ความขัดแย้งของกลุ่มประเทศที่มีเขตแดนทางทะเลบริเวณหมู่เกาะสแปรตลีย์โดยเฉพาะฟิลิปปินส์และกัมพูชาต่างก็มีท่าทีที่แตกต่างกันจนทำให้กลุ่มประเทศอาเซียนไม่สามารถหาข้อยุติร่วมกันได้ในด้านความมั่นคง
     อาจกล่าวได้ว่าประเด็นทางภูมิรัฐศาสตร์จะเป็นปัจจัยสำคัญทำให้การรวมตัวของกลุ่มประเทศอาเซียนในการประสานนโยบายเศรษฐกิจและความมั่นคงของ "ประชาคมความมั่นคงอาเซียน" (ASC) เป็นสิ่งที่บรรลุได้ยาก พัฒนาการในด้านความมั่นคงนั้นทิศทางที่เป็นไปได้มากกว่าคือ ความร่วมมือในกรอบของเอเชีย-แปซิฟิก ซึ่งมีสหรัฐอเมริการ่วมเป็นภาคีในการถ่วงดุลกับจีน
     จากเหตุผลที่ได้วิเคราะห์ข้างต้นอาจกล่าวได้ว่า "ประชาคมความมั่นคงอาเซียน" จะพัฒนาไปได้ในขอบเขตที่จำกัดมาก ดังนั้นแทนที่จะพัฒนาไปสู่ "ประชาคมความมั่นคงอาเซียน" (ASEAN Security Community) ในอนาคตจะพัฒนาไปสู่ "ประชาคมความมั่นคงเอเชีย-แปซิฟิก" (Asia-Pacific Security Community) มากกว่า

■ คอลัมน์ : จุดเปลี่ยนประเทศไทย / ■ รศ.ดร.สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์
■ จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ AEC world ปีที่33 (1) ฉบับที่ 2,847 (13) วันที่ 26 - 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2556

 

 

Read : 2584 times

jL Poll Module1

ครม.เห็นชอบเสนอร่างกม.ภาษีรับมรดกคาดมีผลกลางปีหน้า ท่านมีความเห็นอย่างไร


 

Poll (2)

ลงทุนรถไฟฟ้าความเร็วปานกลางเส้นหนองคายเชื่อมจีน ควรใช้รูปแบบใด
 

แปลภาษา

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanishThai

*